CATIA Havacılık ve Savunma Sanayisinde Hangi Alanlarda Kullanılır?

Aşağıdaki tablo, bir havacılık programındaki ana iş kalemlerini 3DS'in bu işler için adını verdiği rol ve çözümlerle eşleştirir. 3DEXPERIENCE tarafında 3DS bu yetenekleri rol adlarıyla listeler.

Yapı, bağlantı elemanı ve kompozit

3DS'in Airbus Helicopters hikayesine göre 3DEXPERIENCE platformunda CATIA, rotor palleri ve gövde gibi karmaşık parçaların ileri tasarım ve mühendisliğini üstlenir. Aynı hikayede yükleri sanal ortamda tanımlamak ve aerodinamiği test edip iyileştirmek, modelleme ve simülasyon (MODSIM) yetenekleriyle yapılır. CAD'de pürüzsüz görünen bir yüzey bu yüzden aerodinamik açıdan doğrulanmış sayılmaz. Doğrulama simülasyon ve testle yapılır.

Uçak yapısı için 3DS'in CATIA mühendislik sayfasında üç rol yer alır. Airframe Composites Designer, üretim kısıtlarını hesaba katarak uçak gövde yapısı (airframe) kompozitlerini ortak tasarım döngüleri içinde tasarlamaya yöneliktir. Airframe Composites Manufacturing Engineer, kompozit malzemeden yapılan havacılık parçalarının mühendislik sürecinin her aşamasında üretilebilir olmasını hedefler. Airframe Fastener Engineer ise uçak yapısının tamamında bağlantı elemanı (fastener) montaj tanımını oluşturur ve bu tanımı simülasyon ile üretim süreçlerine açar.

Bizim tavsiyemiz, programın başında yayımlanacak referans geometrileri ve ürün ağacı düzenini tek bir şablonda sabitlemek ve tedarikçilere veriyi de bu şablonla vermektir. Şablon, tedarikçiden gelen verinin aynı düzende karşılanmasını sağlar.

Kablo demeti ve akışkan hatları

Elektrik şeması hangi ucun hangi uca bağlandığını söyler. Fiziksel demet ise bu bağlantının ürünün içinde hangi yoldan ve hangi korumayla geçtiğini tanımlar.

3DS'in CATIA elektrik mühendisliği sayfasında şema tarafı için Systems Schematic Engineer rolü yer alır; rolün işi, kablolama, boru/tüp ve HVAC sistemlerinde her disiplinin kendine özgü akıllı şemalarını oluşturmaktır. Electrical 3D Systems Designer, kablo demetlerinin ve kablolamanın fiziksel tasarımını ürünün tamamı bağlamında yapan bütünleşik bir 3B elektrik geliştirme ortamıdır. Electrical 3D & Manufacturing Engineer buna yüksek kaliteli üretim dokümantasyonunun hazırlanmasını ekler. Sayfaya göre ekipman, konnektör ve teller otomatik konumlandırılır; tasarımcı ayrıntılı tamamlamaya, destek yerleşimine, dal oluşturmaya, tel güzergahına, korumaya ve demet geometrisine odaklanır.

Şema ile demet arasındaki bağı da aynı sayfa anlatır. Mimariden ağa, ağdan tele, mantıksal tanımdan fiziksel yerleşime ve ayrıntılı tasarımdan üretime geçişlerde yardımcı arayüzler senkronizasyon durumunu açıkça gösterir ve karar vermeye yardım eder. Şemadaki bir değişikliğin fiziksel demette karşılık bulup bulmadığı bu durum bilgisinden okunur.

Boru, tüp ve HVAC hatları için 3DS'in akışkan mühendisliği sayfasında Fluid 3D Systems Designer rolü yer alır. Sayfaya göre akışkan sistemleri akışkanları taşımak ya da güç iletmek için tasarlanır; boru, tüp ve HVAC sistemlerinin yaşam döngüsü de 3DEXPERIENCE platformunda yönetilir. Hattın geometrisi CATIA'da tanımlanır; basınç ve akış davranışının doğrulanması ayrı bir mühendislik işidir.

Kabin ve iç donanım

Kabin tarafında 3DS'in yayımladığı güncel örneklerden biri UUDS Aero'dur. 3DS'in 23.06.2026 tarihli hikayesine göre Fransa merkezli firma, iş ve ticari havacılık için mürettebat dinlenme modülleri ve galley dahil kabin iç donanımı tasarlayıp üretir. Tasarımcılar ve mühendisler karmaşık kabin bileşenlerini CATIA'da tam izlenebilirlikle geliştirir; bu veri platforma yayımlanır ve iç ve dış ekipler arasındaki koordinasyon için ENOVIA üzerinden erişilir. Hikayeye göre firma güvenli bir bulut altyapısı kullanır ve bütün çalışanlar dünyanın neresinde olursa olsun aynı bilgiye gerçek zamanlı erişir.

Hikayenin bize göre en öğretici kısmı sertifikasyonla ilgilidir. Hikayeye göre Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı'nın (EASA) tasarım (DOA), üretim (POA) ve bakım (MOA) onayları, süreçlerin ve bilgilerin eksiksiz izlenebilirliğini ister. Bu onayları EASA verir; platformun katkısı, istenen izlenebilirliği günlük iş akışının içine yerleştirmektir.

3DS'in havacılık ve savunma sayfasına göre HeliAir, Passenger Experience (yolcu deneyimi) sektör çözümünü geliştirme sürecinin tamamını yönetmek ve sürükleyici tanıtımlar hazırlamak için kullanır. Yine de bir koltuğun ya da bagaj dolabının modele sığması, kabin ekibinin hareketini ve acil çıkış erişimini kendiliğinden doğrulamaz. Bunlar, ergonomi ve bakım ekiplerinin katıldığı ayrı gözden geçirmelerde kontrol edilir.

Üretim ve bakım

Tasarımı üretime bağlayan marka DELMIA'dır. Airbus Helicopters hikayesine göre DELMIA dijital tasarımı üretime bağlar ve planlamayı kalite kontrolüyle bir araya getirir. 3DS'in havacılık ve savunma sayfası da uçak yapıları (aerostructures) üreticisi Spirit AeroSystems'in, DELMIA ve CATIA uygulamalarını içeren Build to Operate ve Ready for Rate sektör çözümleriyle üretim kalitesini iyileştirdiğini yazar.

Bakım ve sürdürme tarafında aynı sayfadaki örnek NIAR'dır. Sayfaya göre NIAR, Keep Them Operating sektör çözümünün desteğiyle B-1 Lancer uçağını tamamen söküp her yapısal elemanı tarayacak ve uçağı dijital olarak yeniden birleştirerek gelecekteki sürdürme faaliyetleri için sanal ikizler oluşturacaktır. Platform, uçakların performansını görselleştirme ve öngörmede merkez işlevi görür.

Montaj ve bakım erişiminin dijital maket üzerinde kontrolü büyük ürün yapılarında ayrı bir konudur.

Sistem mühendisliği ve CATIA Magic

Aviyonik ve görev sistemlerinin ağır bastığı projelerde bir gereksinimdeki değişiklik birden fazla disipline yayılabilir. Yazı, sistem mimarisi ve davranışının SysML ile modellendiğini anlatır ve uyum ile doğrulamanın temel olduğu sektörler arasında savunmayı ve havacılığı sayar.

Sistem modeli 3B CAD modelinin yerini tutmaz. Amaç, bir gereksinimden onu karşılayan fiziksel parçaya kadar izlenebilir bir bağ kurmaktır.

Revizyon izi ve sertifikasyon

Programın ömrü boyunca hangi parçanın hangi revizyonla kullanıldığı ve değişikliği kimin onayladığı bulunabilmelidir. Aynı kayıt, kimin hangi veriye hangi yetkiyle eriştiğini de göstermelidir. Airbus Helicopters hikayesine göre ENOVIA, dünyanın farklı yerlerindeki ekiplerin bilgiye tek ve düzenli bir sistemde erişmesini ve bilgiyi paylaşmasını destekler. Parça numaralandırma ve değişiklik kuralları kurumda tanımlanmadan kurulan bir PLM (ürün yaşam döngüsü yönetimi) sistemi, izlenebilirliği tek başına sağlamaz.

CATIA bir hava aracını ya da parçayı sertifikalandırmaz. Kararı yetkili otorite verir. Airbus Helicopters hikayesinde aktarılan Airbus Group ilkesi bu ilişkiyi özetler: dijital izlenebilirlik olmadan dijital sertifikasyon olmaz. Aynı hikayede, simülasyonların güvenilirliği kanıtlandıktan sonra düzenleyici otoritelerin simülasyon sonuçlarını fiziksel testler gibi değerlendirebildiği "analizle sertifikasyon" (certification by analysis) yaklaşımı da anlatılır. Airbus Helicopters, simülasyon girdi koşullarından nihai sonuçlara kadar uçtan uca izlenebilirlik için 3DS'in simülasyon süreç ve veri yönetimi (SPDM) çözümünü kullanır.

Tedarikçiler için CATIA ne zaman gerekir?

Tedarikçinin CATIA kullanıp kullanmayacağını ana müşterinin teslim şartı belirler. Şartname önce okunur. Ana müşteri yerel CATIA verisi istiyorsa, kendi referans geometrisinin korunmasını bekliyorsa ya da kompozit veya kablo demeti işini tedarikçiye veriyorsa, tedarikçinin de aynı ortamda çalışması gerekir. Yalnızca nötr biçimde geometri isteniyorsa tablo farklıdır.

Proje başında ana müşteriyle şu noktaları yazılı olarak netleştirmenizi öneririz:

• Teslim biçimi: yerel CATIA dosyası mı, nötr biçim mi?
• CATIA V5 mi, 3DEXPERIENCE mi; platforma tedarikçi erişimi verilecek mi?
• Ana müşterinin referans geometrisi ve parametrik ilişkiler korunacak mı?
• Revizyon ve değişiklik kayıtları hangi sistemde tutulacak?
• Sözleşme ve güvenlik politikası bulut kullanımına izin veriyor mu?

Savunma projelerinde bulut ya da kurum içi altyapı kararını sözleşme ve kurum güvenlik politikası belirler. 3DEXPERIENCE platformu bulutta da şirket içinde de kurulabilir; UUDS Aero gibi bir sivil havacılık tedarikçisinin bulutu seçmesi, aynı tercihin her savunma projesine uyduğu anlamına gelmez.

CATIA'nın Havacılık ve Savunma Sanayisinde Kullanımı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Havacılıkta CATIA kullanan firmalar hangileri?

Burada yalnızca 3DS'in yayımladığı kaynaklara dayanıyoruz. 3DS müşteri hikayelerinde Airbus Helicopters'ın her helikopterini tasarımdan sertifikasyona 3DEXPERIENCE platformunda geliştirdiği ve kabin donanımı üreticisi UUDS Aero'nun CATIA ile ENOVIA kullandığı anlatılır. 3DS'in havacılık ve savunma sayfası, uçak yapıları üreticisi Spirit AeroSystems'in DELMIA ve CATIA uygulamalarını içeren sektör çözümlerini kullandığını yazar. 3DS'in 24.10.2019 tarihli basın bültenine göre de Lockheed Martin, dijital mühendislik girişimleri için 3DEXPERIENCE platformunu devreye alıyordu; bültene göre şirket, yeni nesil uçak ve helikopterleri için tasarımdan üretime uzanan kesintisiz bir dijital veri zinciri (digital thread) kurmayı hedefliyordu.

Model tabanlı sistem mühendisliği (MBSE) nedir?

3DS'in blog yazısına göre MBSE, dijital mühendisliğin temel taşlarından biri haline gelir. 3DS tarafında bu iş CATIA Magic ile yapılır: CATIA Magic sistem mimarileri oluşturmak, gereksinimleri yönetmek, izlenebilirliği sağlamak ve disiplinler arası iş birliğini desteklemek için kullanılır; sistem mimarisi ve davranışı SysML ile modellenir. Parçaların 3B tasarımı CATIA'nın tasarım uygulamalarında yapılır.

CATIA Çözümleri için Yenaplus Danışmanlığı

Yenaplus, Dassault Systèmes Yetkili İş Ortağı olarak 3DS çözümlerini sunar, kurar, uygular, eğitir ve destekler; ofisleri İstanbul, Ankara ve Bursa'dadır. Projenizdeki CATIA iş akışını kendi iş paketiniz üzerinden konuşmak için bize ulaşın sayfasından teknik görüşme ya da demo talep edebilirsiniz. CATIA hakkında genel bilgi CATIA sayfamızda, platform hakkında genel bilgi 3DEXPERIENCE sayfamızda yer alır.