CATIA V5'te bir işin araçları çalışma tezgahlarında (workbench) toplanır; Dassault Systèmes (3DS) de V5'i, Part Design, Assembly Design, Drafting ve Surfacing gibi belirli işlere göre hazırlanmış modüllerden oluşan bir yazılım paketi olarak tanımlar.

3DEXPERIENCE CATIA'da ise uygulamalar (app) kullanıcının görevine göre rollerde paketlenir. Parça, montaj, teknik resim ve yüzey tasarımı iki tarafta da temel araçlardır; sac metal, dijital maket (DMU), elektrik, akışkan sistemleri, kompozit, kural tabanlı tasarım, analiz ve NC programlama işin gerektirdiği kadar eklenir.

Modül, çalışma tezgahı, uygulama ve rol farkı

Çalışma tezgahı (workbench), CATIA V5 arayüzünde bir işe ait araçların toplandığı ortamdır. 3DS'in güncel CATIA V5 eğitim kataloğu da kurslarını bu adlarla kurar: Sketcher, Part Design, Drafting ve DMU Kinematics birer çalışma tezgahı olarak geçer. 3DS'in V5 sayfası ise portföyü alanlara ayırır: Mechanical Design, Shape Design & Styling, Product Synthesis, Equipment & Systems Engineering, Analysis, Machining, Infrastructure ve CAA-RADE.

Lisans ise çalışma tezgahıyla aynı şey değildir. Aynı katalog, Surface Design kursunun yalnızca MD2 lisansıyla kullanılabilen Generative Shape Design araçlarını kapsadığını ayrıca not eder; yani bir çalışma tezgahının bütün araçları her lisansta gelmez.

Rol, 3DEXPERIENCE'ın birimidir. 3DS'in ifadesiyle CATIA yazılım ürünleri 3DEXPERIENCE platformunda rol olarak paketlenir ve rol, gereken uygulamaları bir arada verir. 3DS'in PLM Express Design Engineering başlangıç sayfası, Mechanical Designer, Mechanical Engineer ve Mechanical and Shape Engineer rolleriyle birlikte Part Design, Assembly Design, Drafting, Generative Shape Design ve Sheet Metal Design gibi uygulamaların eğitimlerini listeliyor. Bu yüzden bir V5 çalışma tezgahını bir 3DEXPERIENCE rolüyle birebir eşlemeye çalışmak yanıltır; doğru soru, görevin hangi uygulamaları gerektirdiğidir. 

CATIA modülleri tek tabloda

Tablo iş ihtiyacından yola çıkar. V5 sütunu 3DS'in V5 sayfasındaki ve eğitim kataloğundaki adları, 3DEXPERIENCE sütunu 3DS'in güncel ürün sayfalarındaki uygulama ve rol adlarını verir.

Akışkan sistemleri (boru, tüp, HVAC), kompozit ve nokta bulutu için 3DS'in güncel sayfaları 3DEXPERIENCE rol ve uygulamalarını adıyla veriyor; bunları aşağıda anlatıyoruz. Kalıp tasarımını bu yazıda ele almadık. Model tabanlı sistem mühendisliği (MBSE) ise ayrı bir disiplindir: 3DS'in CATIA sayfası Systems Engineering'i ayrı bir disiplin olarak listeler ve CATIA Magic'i küresel model tabanlı sistem mühendisliği çözümleri olarak konumlar. Yalnızca parça ve montaj geliştiren bir ekip için MBSE öncelik değildir; elektronik, yazılım ve mekaniği birlikte tasarlayan ekipler için ayrı bir değerlendirme konusudur.

Çekirdek: eskiz, parça, montaj ve teknik resim

3DS'in eğitim kataloğuna göre Sketcher'da iki boyutlu eskizler geometrik elemanlar çizilip kısıtlanarak oluşturulur; eskiz ölçülendirilir, kısıtlarla değiştirilir ve 3D ortam içinde yönetilir. Bizim önerimiz, yeni başlayan ekiplerde ilk yatırımı eskiz disiplinine, yani profilleri ölçü ve kısıtlarla tam tanımlamaya yapmak. Sebebi basit: Part Design, 3DS'in tanımıyla 3D mekanik parçaları 2D eskizlerden tasarlar.

Part Design'da katı özellikler oluşturulur ve değiştirilir, Dress-Up özellikleri eklenir ve parça üretime hazırlanır. Kataloğun ileri seviye kursu, karmaşık parçaları Boolean yaklaşımıyla kurmayı ve çok modelli bir ortamda 3D modeller arasındaki bağları korumayı öğretir.

Montaj tarafında 3DS'in V5 sayfası Assembly Design'ı sayar; eğitim kataloğunda bu iş Product Design kurslarıyla öğretilir. Bileşenler montaj kısıtlarıyla konumlandırılır, yeni parçalar ürün bağlamında tasarlanır, ürünün mekanik özellikleri ve serbestlik dereceleri kontrol edilir. Karmaşık ürün yapılarında belgeler arasındaki bağlamsal bağlar yayınlarla (publication) yönetilir; montaj resimleri için notlar ve malzeme listesi (BOM) de bu aşamada üretilir.

Teknik resimde Generative Drafting kursu, 3D modelden izdüşüm ve kesit görünüşleri oluşturmayı ve ölçü eklemeyi öğretir. Detail Drafting görünüşleri notlarla tamamlamayı ve Drafting çalışma tezgahını ihtiyaca göre özelleştirmeyi kapsar.

Ölçü ve toleransı 3D model üzerinde taşımak isteyen ekipler için V5'te 3D Functional Tolerancing and Annotation vardır: not düzlemleri (annotation plane) kurulur, 3D notlar bu düzlemlere eklenir ve 3D görünüşlerden 2D çizim görünüşleri üretilir.

Yüzey tasarımında GSD, stil ve Class-A

Generative Shape Design (GSD), 3DS'in V5 kataloğundaki Surface Design kurslarının konusudur: tel kafes (wireframe) ve yüzey oluşturma, hibrit tasarım kavramı, bir yüzey setinden temiz bir topoloji kurma, keskin kenarları yumuşatma ve yüzeylerden katı üretme. 3DEXPERIENCE'ta Generative Shape Design ve Generative Wireframe and Surface uygulamaları eğri ve yüzey oluşturmayı kapsar.

Stil tarafında 3DEXPERIENCE'taki Freestyle Shape Design uygulaması, 3D serbest biçimli eğri ve yüzeylerle ya da sayısallaştırılmış veriden stil biçimleri kurmayı; Mechanical Surface Refinement ise mekanik yüzeyleri değiştirip iyileştirmeyi kapsar. Görünür yüzeyde üst düzey kalite, yani Class-A isteniyorsa 3DS'in rolleri Class-A Expert ve Style & Class-A Modeler'dır. İlki stil niyetine ve teknik gereksinimlere uyan üst düzey Class-A kalitesinde yüzeyler için, ikincisi üretime hazır üst düzey yüzeylerle biçim tasarımı içindir. 3DS ayrıca ICEM Surf'ü yüksek kaliteli Class-A yüzey geometrisi için, ICEM Design Experience'ı ise 3DEXPERIENCE platformunda endüstriyel tasarıma yönelik uzman bir modelleme uygulaması olarak konumluyor.

Sac metal

V5'te sac metal çalışma tezgahı Generative Sheetmetal Design'dır. 3DS'in eğitim kataloğuna göre sac parça standart duvar (wall), büküm (bend) ve damgalama (stamping) özellikleriyle kurulur; sac parametreleri tanımlanır, standart ve kullanıcı tanımlı damgalama özellikleri oluşturulur, açınım (flat pattern) çıkarılır ve ayrıntılı, notlu bir teknik resim üretilir. 3DEXPERIENCE'ta Sheet Metal Design uygulaması sac parçayı tasarlayıp üretime hazırlamayı, Bent Part Design uygulaması ise sac parça oluşturup değiştirmeyi kapsar.

Pres frende bükülen bir parçayla derin çekmeyle şekillenen bir gövde panelini aynı araç listesiyle planlamayın.

DMU, elektrik ve akışkan sistemleri

V5'te dijital maket (DMU) için birden fazla çalışma tezgahı vardır. Katalogdaki tanımlara göre DMU Kinematics Simulator'da mevcut bir montajdan mekanizma tanımlanır, simüle edilir, çakışmalara karşı analiz edilir ve kinematik analiz yapılır; birden fazla mekanizma da sıralanabilir. DMU Space Analysis çakışma, temas ve boşlukları analiz eder ve dijital maketin farklı sürümlerini karşılaştırır. 3DEXPERIENCE tarafında Mechanical Systems Design uygulaması, basit tel kafes elemanlarıyla bir mekanizmanın mimarisini kurmayı kapsar.

Elektrik tarafında V5 çalışma tezgahları işi bölüşür. Katalogdaki Electrical Librarian and Harness Installation kursunda elektrik cihazları ve katalogları oluşturulur, cihazlar bağlanır, dijital maketle bütünleşik demet (harness) ve demet segmentleri (bundle segment) tasarlanır. Electrical Harness Flattening demeti çıkarır, düzleştirir ve senkronize eder; rapor ve 3D demetin 2D çizimleri buradan üretilir. Electrical Wire Routing sinyalleri yönlendirir ve bir demet ile fonksiyonel tanım üzerinden teller oluşturur.

3DEXPERIENCE'ta Electrical 3D Systems Designer rolü kablo demetlerinin ve kablolamanın tam ürün bağlamında fiziksel tasarımını, Electrical Manufacturing Engineer rolü yüksek kaliteli üretim dokümantasyonunun hazırlanmasını, Systems Schematic Engineer rolü ise kablolama, boru/tüp ve HVAC için disipline özel akıllı şemaları kapsar. Şema, 3D yerleşim ve düzleştirilmiş üretim resmi farklı kişilerin işiyse lisansı da kişiye göre dağıtmak uygundur.

Akışkan sistemlerinde 3DS'in Electrical & Fluid Engineering sayfası iki 3DEXPERIENCE rolünü listeler: Fluid 3D Systems Designer, boru, tüp ve HVAC gibi karmaşık akışkan sistemlerinin fiziksel tasarımı içindir; Piping & HVAC 3D System Engineer ise dijital maket bağlamında boru ve HVAC sistemlerinin fiziksel tasarımını kapsar.

Kompozit, nokta bulutu ve kural tabanlı tasarım

Kompozit tarafında 3DS, 3DEXPERIENCE rollerini sektöre göre ayırır: Composites Designer for Industrial Equipment endüstriyel ekipmanın kompozit parçalarını üretim kısıtlarını hesaba katarak tasarlamak, Composites Designer for Transportation & Mobility ise araç kompozit yapıları içindir.

Tarama verisinden CAD'e giden yolun ilk adımı için 3DEXPERIENCE'ta Digitized Shape Preparation uygulaması var; 3DS'in tanımıyla bu uygulamada nokta bulutu oluşturulur ve noktalar işlenir. Beklentiyi baştan doğru kurmak gerekir: nokta bulutunu işlemek ile özellik tabanlı, düzenlenebilir bir parça modeli kurmak ayrı işlerdir ve ikincisi için yeniden modelleme zamanı ayrıca planlanır.

Kural tabanlı tasarımda V5'in Knowledgeware araçları, tasarım bilgisini modele gömmek ve değişiklikleri otomatikleştirmek içindir. 3DS'in Knowledge Fundamentals kursu parametre, formül ve tasarım tablolarıyla parametrik parça ve montaj kurmayı öğretir. Tekrar kullanım tarafında Catalog Edition, Power Copy ve User Defined Feature araçlarıyla bileşenler ve Power Copy'ler kataloğa alınıp yeni bağlamda yeniden kullanılır. 3DEXPERIENCE'ta 3DS'in Design Automation Engineer rolü, şirket bilgisini ve iyi uygulamaları tasarım süreçlerine aktararak tasarımın sağlamlığını artırmayı ve hataları azaltmayı hedefler.

Analiz ve NC programlama

3DS'in tanımında CATIA V5, bilgisayar destekli tasarımı (CAD), imalatı (CAM) ve mühendisliği (CAE) kapsayan bir yazılım paketidir; portföyde Analysis ve Machining ayrı alanlar olarak yer alır. Analiz tarafında katalogdaki Generative Part Structural Analysis kursu, tek bir parça üzerinde sonlu elemanlarla basit bir statik analiz yapmayı ve sonuç raporunu üretmeyi öğretir. Kinematik ile yapısal analizi karıştırmayın: mekanizmanın hareketi DMU çalışma tezgahlarında, parçanın yük altındaki davranışı ise sonlu eleman analiziyle incelenir.

NC programlamada iki taraf farklı markalara ayrılır. V5'te işleme, CATIA portföyünün Machining alanındadır. 3DEXPERIENCE'ta ise 3DS, CNC programlamayı DELMIA Machining altında rol olarak paketler: NC Prismatic Machine Programmer 2,5 eksen ve tel erozyon işleme süreçlerini, NC Milling Machine Programmer çok eksenli freze tezgahında ya da robotta karmaşık parçaların frezelenmesini, NC Mill-Turn Machine Programmer torna ve torna-freze tezgahlarının programlanmasını kapsar.

Takım yolu üretmek, programın sizin tezgahınıza uygun olduğunu tek başına göstermez. 3DS, DELMIA tarafında NC programının NC kodu (ISO kodu / G-kodu) üzerinden makine simülasyonuyla doğrulandığını ve NC tezgahları için kinematik oluşturulabildiğini belirtiyor. Tezgaha özel bu doğrulamayı ilk programdan önce kurmanızı öneririz.

Modül seçerken nereden başlamalı?

Bizim tavsiyemiz, seçime özellik listesiyle başlamamak. Önce kimin, hangi parçayı, hangi üretim yöntemi için tasarladığını yazın; modül listesi bu tablodan çıkar. Şu altı soru iyi bir başlangıçtır:

•      Parçalarınızın üretim yöntemi ne: talaşlı imalat, sac şekillendirme, plastik enjeksiyon, kompozit serim?

•      Müşteriniz hangi formatta ve hangi CATIA sürümünde veri istiyor?

•      Görünür yüzeyin kalite kriterini siz mi koyuyorsunuz, ana sanayi mi?

•      Kablo demeti, tüp veya boru tasarımı ürününüzün parçası mı?

•      NC programı sizde mi hazırlanıyor, yoksa atölyeye model mi gidiyor?

•      Tekrarlayan varyant tasarımı var mı ve kurala dökülebilir mi?

Cevapları yan yana koyduğunuzda, kompozit uzmanıyla montaj tasarımcısının ya da NC programcısıyla kablo demeti tasarımcısının aynı araçlara ihtiyaç duymadığı netleşir; herkese aynı paketi vermek, kullanılmayan araçlara lisans ayırmak demektir.

Sık sorulan sorular

CATIA'da sac metal tasarımı hangi modülle yapılır?

CATIA V5'te Generative Sheetmetal Design çalışma tezgahıyla, 3DEXPERIENCE CATIA'da Sheet Metal Design ve Bent Part Design uygulamalarıyla.

CATIA ile kinematik analiz yapılabilir mi?

Evet. CATIA V5'te DMU Kinematics Simulator ile mevcut bir montajdan mekanizma tanımlanır ve simüle edilir; 3DEXPERIENCE'ta Mechanical Systems Design uygulaması mekanizma mimarisini kurmayı kapsar.

CATIA'da CNC programlama (CAM) var mı?

CATIA V5'te var; portföyde Machining ayrı bir alandır. 3DEXPERIENCE platformunda NC programlama rolleri DELMIA Machining altında paketlenir; hangi rolün gerektiğini tezgah tipi ve operasyonlar belirler.

3DEXPERIENCE CATIA'da modül yerine neden rol var?

Çünkü 3DS, CATIA yazılım ürünlerini 3DEXPERIENCE platformunda rol olarak paketler; rol, bir görevin ihtiyaç duyduğu uygulamaları bir araya getirir. Part Design, Assembly Design, Drafting ve Generative Shape Design gibi adlar ise 3DEXPERIENCE'ta uygulama adı olarak yaşar.

Yenaplus ile

Yenaplus, Dassault Systèmes Yetkili İş Ortağıdır; İstanbul, Ankara ve Bursa ofisleriyle 3DS çözümlerini sunar, kurar, uygular, eğitir ve destekler. Modül seçimine hazırlanırken bu yazıdaki altı soruyu ekibinizdeki her görev için cevaplamanızı öneriyoruz. Cevaplarla teknik bir görüşme talep etmek için iletişim sayfamızı , ürün ayrıntıları için CATIA sayfamızı kullanabilirsiniz.